Motivasyonun Ezber Bozan Kökleri

Harlow’un Maymunları ve İlk Çatlak

1949’da Wisconsin Üniversitesi’nde psikolog Harry Harlow, Rhesus maymunlarının önüne bir bulmaca koydu. Amaç basitti: İki hafta sonra onlara çözmeyi öğretmekti. Fakat maymunlar beklemeden işe koyuldu. Hiçbir ödül, ceza, hatta izleyici olmadan… Sadece merakla, keyifle ve tamamen odaklanarak.

Ve bir süre sonra, bulmacayı çözmeyi öğrendiler. Hiçbir “karşılık” olmadan. O an Harlow’un zihninde bir kıvılcım çaktı:

“Görevi yerine getirmek, kendi içinde bir ödüldür.”

Daha da şaşırtıcı olan, maymunlara ödül verilmeye başlandığında performanslarının düşmesiydi. Ödül, motivasyonu artırmak yerine söndürüyordu.Bu, o dönemin bilimsel anlayışına meydan okuyan bir keşifti. Deci’nin Deneyi: İnsanlar da Farklı Değildi

Yirmi yıl sonra, Edward Deci, Harlow’un izinden gitti.Öğrencileri iki gruba ayırdı ve her birine zeka bulmacaları verdi.Bir gruba para ödülü vaat etti, diğerine etmedi.

Sonuçlar çarpıcıydı.Parayla motive edilen grup, ödül ortadan kalktığında, artık o işi yapmak istemiyordu. Sırf merakla oynayan grup ise, üçüncü gün bulmacayla daha fazla ilgilenmişti.

Dışsal ödül, içsel ilgiyi öldürüyordu. Motivasyon, dışarıdan pompalanacak bir şey değil; içeriden doğan bir enerjiydi. Havuç ve Sopanın Çöküşü

Yüzyıllar boyunca insanlık, “ödül verirsen yapar, ceza verirsen kaçar” anlayışıyla yönetildi.Bu sistem endüstri çağında işe yaradı çünkü işler basitti, tekrarlayıcıydı, “nasıl yapılacağı” belliydi.

Ama artık öyle değil. 21. yüzyılda işler karmaşık, yaratıcı, sezgisel. Ve bu sistem artık çökmüş durumda.

Neden? Çünkü dışsal motivasyonun kritik hataları var:

1. İçsel ilgiyi söndürür.

2. Yaratıcılığı bastırır.

3. Performansı düşürür.

4. Hileye zemin hazırlar.

5. Etik değerleri aşındırır.

6. Bağımlılık yaratır.

7. Kısa vadeli düşünmeyi teşvik eder.

Evet, “havuç” bazen işe yarar. Ama sadece basit, rutin görevlerde. Yaratıcılığın ön planda olduğu işlerde, dışsal motivasyon arayışı en büyük hatadır. İnsanlığın Yeni İşletim Sistemi

Artık bir güncellemeye ihtiyacımız var.Bu yeni sistemin üç temel yapıtaşı var: Özerklik, Ustalık ve Amaç.

1. Özerklik – Kendi Hayatını Yönlendirme Arzusu

İnsan doğası gereği meraklı, keşfetmeyi seven ve aktif bir varlıktır. Bir çocuğa gözlemleyin: Merak eder, dener, yanılır, öğrenir. Biz büyüdükçe, sistem merak etmeyi değil, uyum sağlamayı öğretir.

Ama gerçek liderlik, kontrol etmek değil, insanlara kendi kontrolünü geri vermektir. Google’ın “%20 zamanı”, Zappos’un senaryosuz müşteri hizmetleri, ROWE (Results Only Work Environment)… Hepsi aynı felsefeyi paylaşır:

“İnsanlara nasıl yapacaklarını değil, neye inandıklarını sor.” 2. Ustalık – Daha İyi Olma Tutkusu

Stanford’dan Carol Dweck’in dediği gibi:

“Zeka sabit değil, gelişir.”Ve bu gelişim, en çok zorlukla başa çıkarken olur.

Gerçek ustalık, konfor alanında değil, öğrenme alanında doğar.Her zorlu görev, bizi biraz daha derinleştirir.Ustalık bir hedef değil, bir süreçtir — sonsuza yaklaşır ama asla tam ulaşılmaz.

3. Amaç– Kendinden Daha Büyük Bir Şeye Hizmet Etmek

İnsan, sadece para veya statü için değil, anlam için çabalar.Bir “neden” uğruna hareket ettiğinde, enerjisi tükenmez.Bu yüzden, modern liderliğin en güçlü sorusu şudur:

“Yaptığımız iş, neden var olmalı?”

Amaç, şirketlerin kârını süsleyen bir slogan değildir.O, insanları birleştiren, tutkuyu besleyen, yön duygusu veren bir pusuladır. Bu blog Liderlere bir davettir.

Bugün artık biliyoruz:İnsanları motive etmek gerekmez.Onlar zaten motive doğar.

Liderin görevi, bu içsel gücü boğan engelleri kaldırmaktır.Kontrolü bırakmak, merakı teşvik etmek, anlamı merkeze koymaktır.

Özerklik verirsen bağlılık doğar. Ustalığı desteklersen gelişim başlar. Amaç sunarsan, tutkuyla çalışan bir ekip ortaya çıkar.

Motivasyon artık bir “havuç” meselesi değil, bir insanlık güncellemesidir. Ve bu güncelleme, yalnızca liderlerin cesaretiyle mümkün. Bir sonraki toplantınızda, ekibinize tek bir cümle sorun: “Yaptığımız iş neden var olmalı ? ” Kaynak: Drive - Daniel Pink Step Up Coaching - Kitap Kulübü